“ศิลปหัตถกรรมนักเรียน” เป็นกิจกรรมที่กระทรวงศึกษาธิการรับเป็นเจ้าภาพในการจัดงานเพื่อสนองพระราชปณิธานของล้นเกล้ารัชกาลที่ 6 ที่เป็นผู้ทรงริเริ่มจัดขึ้นครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ. 2455 จัดขึ้น ณ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และเสด็จเป็นประธานเปิดงานด้วยพระองค์เอง โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อ “แนะนำชักจูงให้เด็กชายและเด็กหญิงในสมัยนั้นได้เอาใจใส่ฝึกหัดศิลปหัตถกรรม ซึ่งเป็นทางเลี้ยงอาชีพต่างๆ เพื่อจะกันการที่เด็กทั้งหลายพากันนิยมในการเป็นเสมียนหรือเข้าทำราชการให้น้อยลง” สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ดำเนินการจัดการแข่งขันงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อสืบสานพระราชปณิธานพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ที่มุ่งหวังให้เยาวชนไทยหันมาเอาใจใส่ในการเรียนวิชาชีพ ฝึกฝนทักษะฝีมือตนเองให้มีความเป็นเลิศและรอบรู้ในวิชาชีพที่ตนเองถนัด และเป็นการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ เสริมสร้างศักยภาพด้านพหุปัญญาที่หลากหลาย อันจะเป็นรากฐานสำคัญในการประกอบอาชีพในอนาคต เป็นเวทีให้นักเรียนได้แสดงออกถึงความรู้ความสามารถ ซึ่งนับเป็นผลสำเร็จของการจัดการศึกษาและเผยแพร่ผลงานด้านการจัดการศึกษาสู่สายตาสาธารณชน โดยการจัดงานฯ ได้เปลี่ยนรูปแบบวิธีการจัดการแข่งขันเพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายและบริบทการจัดการศึกษาที่เปลี่ยนไปทุกปีโดยกำหนดให้มีการจัดการแข่งขันคัดเลือกตัวแทนในระดับกลุ่มโรงเรียน ระดับเขตพื้นที่การศึกษา และระดับที่สูงขึ้น

ในการนี้ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1 ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการจัดงานศิลปหัตถกรรม ครั้งที่ 73 ปีการศึกษา 2568 ระดับเขตพื้นที่การศึกษา จึงได้จัดทำโครงการจัดการแข่งขันงานศิลปหัตถกรรมนักเรียน ครั้งที่ 73 ปีการศึกษา 2568 ระดับเขตพื้นที่การศึกษา ขึ้น

โครงการนี้ทำหน้าที่เป็นกลไกสำคัญในการปิดช่องว่างด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยการเปลี่ยนหลักการนามธรรมเรื่อง "พหุปัญญา" ให้เป็นรูปธรรมผ่านเวทีการแข่งขันที่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงศักยภาพที่หลากหลาย ซึ่งช่วยคัดกรองและค้นหาช้างเผือกที่มีความสามารถพิเศษในด้านวิชาการ ศิลปะ และทักษะอาชีพ เพื่อส่งต่อเข้าสู่ระบบการพัฒนาที่สูงขึ้นในระดับภูมิภาคและระดับชาติ ส่งผลให้เกิดการขับเคลื่อนเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติในการสร้างคนไทยที่เป็น "คนดี คนเก่ง และมีคุณภาพ" ที่มีความพร้อมสำหรับวิถีชีวิตในศตวรรษที่ 21 อย่างแท้จริง อีกทั้งยังเป็นการวางพื้นฐานระบบข้อมูลผู้มีความสามารถพิเศษเพื่อการส่งเสริมศักยภาพให้ตรงจุด ลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงโอกาสการพัฒนาตนเอง และตอบโจทย์แผนแม่บทด้านการพัฒนาการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

การดำเนินโครงการจะก่อให้เกิดผลกระทบเชิงบวกในวงกว้าง โดยในระดับตัวบุคคลจะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมให้นักเรียนห่างไกลจากปัญหายาเสพติดและอาชญากรรมผ่านการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ พร้อมทั้งจุดประกายแรงบันดาลใจในการประกอบอาชีพสุจริตตามความถนัด ซึ่งสืบสานพระราชปณิธานของรัชกาลที่ 6 ที่ต้องการให้เยาวชนเห็นคุณค่าของวิชาชีพและศิลปหัตถกรรม ในระดับสถานศึกษาและชุมชน จะกระตุ้นให้ครูและบุคลากรทางการศึกษาตื่นตัวในการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนการสอนที่เน้นการปฏิบัติจริง (Active Learning) เพื่อบ่มเพาะนักเรียนให้มีทักษะที่จำเป็นต่อโลกการทำงานในอนาคต ส่งผลให้ประเทศมีฐานข้อมูลกำลังคนที่มีสมรรถนะสูงและมีความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมไทยให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน