ตามที่ยุทธศาสตร์ชาติ ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ มุ่งปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้เพื่อตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 และแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็นการพัฒนาการเรียนรู้ กำหนดให้มีการพัฒนาระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิตและจัดให้มีมาตรฐานของโรงเรียนเพื่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สูงขึ้น สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จึงได้ดำเนินโครงการประเมินคุณภาพผู้เรียน (National Test : NT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เพื่อตรวจสอบความสามารถพื้นฐานตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 โดยถือว่าความสามารถด้านภาษาไทยและคณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือหลักที่เปรียบเสมือนกุญแจสำคัญในการเรียนรู้และการพัฒนาศักยภาพคนตลอดช่วงชีวิต 

สมรรถนะด้านภาษาไทยและการคิดคำนวณถือเป็นรากฐานที่สำคัญที่สุดในการเริ่มต้นการเรียนรู้เชิงลึกของผู้เรียน หากผู้เรียนขาดทักษะพื้นฐานในช่วงชั้นปีที่ 3 จะส่งผลกระทบต่อเนื่องต่อการเรียนรู้ในวิชาอื่น ๆ และการพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาในระดับที่สูงขึ้น ปัจจุบันสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1 มีบริบทที่หลากหลาย ทั้งโรงเรียนตามโครงการพระราชดำริฯ โรงเรียนกองทุนการศึกษา โรงเรียนทั่วไป และโรงเรียนคุณภาพ ซึ่งมีความจำเป็นต้องได้รับการตรวจสอบมาตรฐานความสามารถอย่างเท่าเทียม เพื่อให้ทราบจุดแข็งและจุดที่ต้องพัฒนาของผู้เรียนอย่างเป็นระบบ 

เพื่อให้ครูผู้สอนมีข้อมูลสารสนเทศเชิงวินิจฉัยสำหรับนำไปใช้ในการวางแผนการจัดการเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพผู้เรียนเป็นรายบุคคล สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1 ในฐานะศูนย์สอบ จึงจำเป็นต้องจัดทำโครงการนี้ขึ้นเพื่อดำเนินการประเมินด้วยข้อสอบมาตรฐานที่วัดสมรรถนะผู้เรียนจากสำนักทดสอบทางการศึกษา สพฐ. ข้อมูลที่ได้จะช่วยให้สถานศึกษาสามารถวางแผนแก้ปัญหาและซ่อมเสริมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาสมรรถนะเพื่อใช้ในการแก้ปัญหาชีวิตประจำวัน มีนิสัยใฝ่เรียนรู้ และพร้อมเติบโตเป็นประชากรที่มีคุณภาพในโลกยุคใหม่ได้อย่างยั่งยืน

โครงการประเมินคุณภาพผู้เรียน (NT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ทำหน้าที่ปิดช่องว่างระหว่างสภาพปัจจุบันที่สมรรถนะและความสามารถพื้นฐานของนักเรียนอาจมีความแตกต่างกันตามบริบทของสถานศึกษา กับเป้าหมายที่ต้องการให้ผู้เรียนทุกคนมีพื้นฐานความสามารถด้านภาษาไทยและด้านคณิตศาสตร์ที่เข้มแข็งและเท่าเทียมกัน โดยโครงการมุ่งเน้นการใช้การประเมินเชิงวินิจฉัยเป็นเครื่องมือในการค้นหาและระบุปัญหาการเรียนรู้ของนักเรียนรายบุคคลอย่างละเอียด ทั้งในด้านทักษะภาษาและการคิดคำนวณอย่างเป็นระบบ 

การดำเนินโครงการนี้ช่วยปิดช่องว่างด้านสมรรถนะการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมการวิเคราะห์ผลเพื่อการพัฒนาที่ตรงจุด ช่วยให้ครูผู้สอนสามารถเปลี่ยนผ่านจากการสอนแบบเหมารวมสู่การจัดการเรียนรู้ซ่อมเสริมที่ตอบสนองต่อความต้องการจำเป็นของผู้เรียนแต่ละคน ส่งผลให้ผู้เรียนที่ประสบปัญหาในสมรรถนะพื้นฐานได้รับความช่วยเหลืออย่างทันท่วงที ไม่เกิดภาวะล้าหลังทางการเรียนเมื่อก้าวสู่ระดับชั้นที่สูงขึ้น สารสนเทศที่แม่นยำยังช่วยปิดช่องว่างความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงมาตรฐานการศึกษาคุณภาพสูงในโรงเรียนทุกประเภท ทั้งโรงเรียนในโครงการพระราชดำริฯ โรงเรียนกองทุนการศึกษา โรงเรียนทั่วไป และโรงเรียนคุณภาพ เพื่อสร้างหลักประกันว่าเด็กทุกคนจะมีสมรรถนะที่สำคัญซึ่งเป็นเครื่องมือหลักในการแสวงหาความรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต สอดคล้องกับเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติในการพัฒนาคนไทยให้เป็นคนเก่งและมีคุณภาพในศตวรรษที่ 21 อย่างแท้จริง

เมื่อนักเรียนมีสมรรถนะด้านภาษาไทยและด้านคณิตศาสตร์ที่เข้มแข็ง จะส่งผลกระทบเชิงบวกในระยะยาว ดังนี้

1. ด้านการศึกษา: นักเรียนสามารถก้าวข้ามรอยเชื่อมต่อทางการเรียนรู้สู่ช่วงชั้นที่ 2 (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6) ได้อย่างมั่นใจ โดยมีสมรรถนะพื้นฐานด้านการอ่าน การเขียน และการคิดคำนวณที่เข้มแข็ง ช่วยลดช่องว่างทางการศึกษา (Gap) ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ที่ซับซ้อนขึ้น และลดปัญหาการถดถอยทางการเรียนรู้ในอนาคต 

2. ด้านการดำรงชีวิต: นักเรียนสามารถนำสมรรถนะทางภาษาและกระบวนการทางคณิตศาสตร์ไปใช้ในการสื่อสาร การคิดวิเคราะห์เชิงเหตุผลเพื่อแก้ปัญหาในชีวิตประจำวัน และรู้เท่าทันข้อมูลข่าวสาร สามารถตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิภาพบนพื้นฐานของข้อมูลและเหตุผล 

3. ด้านสังคม: นักเรียนเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพ (Quality Citizen) ที่มีทักษะการคิดอย่างมีระบบ มีนิสัยใฝ่เรียนรู้ตลอดชีวิต สามารถใช้ทักษะการสื่อสารและการคำนวณเป็นเครื่องมือในการพัฒนาตนเองและสร้างความเข้าใจอันดีในการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุข