รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 54 บัญญัติให้รัฐมีหน้าที่ดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาอย่างมีคุณภาพและเสมอภาค สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 - 2580) ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ และแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 - 2579 ที่ให้ความสำคัญกับการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) จึงได้กำหนดนโยบายเร่งด่วนในการยกระดับคุณภาพของโรงเรียนขนาดเล็ก โดยสั่งการให้ขับเคลื่อน แผนการบริหารโรงเรียนขนาดเล็ก ระยะ 3 ปี (ปีการศึกษา 2568 - 2570) ควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาด้วยเทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) เพื่อสร้างหลักประกันโอกาสทางการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างทั่วถึง

จากการพิจารณาข้อมูลพื้นฐานและผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา (RT, NT, O-NET) ของโรงเรียนขนาดเล็ก ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1 พบว่ามีความจำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนตามบริบทที่แตกต่างกัน โดย สพฐ. ได้จัดกลุ่มโรงเรียนเป็น "กลุ่มที่ต้องเร่งให้การสนับสนุนช่วยเหลือ (กลุ่มสีแดง)" และ "กลุ่มที่ต้องส่งเสริมและพัฒนา (กลุ่มสีเหลือง)" ซึ่งเขตพื้นที่การศึกษาฯ จำเป็นต้องเข้าไปดูแลอย่างเร่งด่วน เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาและพัฒนาการบริหารจัดการสถานศึกษาให้บรรลุเป้าหมายตามแผนบริหารโรงเรียนขนาดเล็ก ระยะ 3 ปี

สภาพปัญหาในปัจจุบันพบว่า การจัดการศึกษาในโรงเรียนขนาดเล็กยังคงมีความท้าทาย โรงเรียนกลุ่มเป้าหมายบางส่วนประสบปัญหาด้านกายภาพ อาทิ อุปกรณ์รับชมสัญญาณโทรทัศน์ (DLTV) ชำรุดหรือไม่เพียงพอ ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเข้าถึงการเรียนรู้ ในขณะเดียวกัน โรงเรียนที่มีความพร้อมด้านระบบแล้ว ยังมีความจำเป็นต้องยกระดับสมรรถนะครูผู้สอนให้เป็น "ผู้นำทางวิชาการ (Instructional Leader)" ที่สามารถนำกระบวนการวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน (Action Research) มาเป็นเครื่องมือในการวินิจฉัยและแก้ปัญหาผู้เรียน เพื่อให้เกิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่บูรณาการร่วมกับสื่อ DLTV ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

ด้วยเหตุผลและความจำเป็นดังกล่าว สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1 จึงได้จัดทำ โครงการขับเคลื่อนแผนบริหารโรงเรียนขนาดเล็กและการยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาด้วยเทคโนโลยีทางไกล (DLTV) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ขึ้น เพื่อดำเนินการแก้ปัญหาแบบมุ่งเป้า โดยสนับสนุนการซ่อมแซมปัจจัยพื้นฐาน (Rescue) ควบคู่ไปกับการเสริมสร้างสมรรถนะทางวิชาชีพครู (Mastery) อันจะส่งผลให้โรงเรียนขนาดเล็กสามารถขับเคลื่อนแผนบริหารระยะ 3 ปี ได้อย่างเป็นรูปธรรม ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา (RT, NT, O-NET) ที่สูงขึ้น และได้รับการพัฒนาทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 อย่างเต็มตามศักยภาพ

โครงการขับเคลื่อนแผนบริหารโรงเรียนขนาดเล็กและการยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาด้วยเทคโนโลยีทางไกล (DLTV) มีผลสัมฤทธิ์ในการปิดช่องว่างของเป้าหมาย (Gap Closing) ระหว่างสภาพปัญหาในปัจจุบันกับเป้าหมายที่คาดหวัง ใน 4 มิติ ดังนี้

5.1 การปิดช่องว่างด้านความพร้อมทางเทคโนโลยีและโอกาสทางการศึกษา (Infrastructure & Opportunity Gap)

ช่องว่างเดิม: โรงเรียนขนาดเล็กบางแห่งขาดแคลนสื่อ อุปกรณ์รับสัญญาณ DLTV ชำรุด ทำให้ผู้เรียนเสียโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ

ผลสัมฤทธิ์ที่เข้ามาปิดช่องว่าง: โครงการนี้ได้จัดสรรงบประมาณลงไปช่วยเหลือและซ่อมแซมอุปกรณ์ DLTV ให้กลับมาใช้งานได้ 100% ทำให้เด็กในโรงเรียนขนาดเล็กสามารถเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ที่ได้มาตรฐานทัดเทียมกับโรงเรียนขนาดใหญ่ เป็นการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม

5.2 การปิดช่องว่างด้านการบริหารจัดการสถานศึกษา (Management Gap)

ช่องว่างเดิม: โรงเรียนขนาดเล็กขาดทิศทางและแผนการบริหารจัดการที่เป็นระบบในระยะยาว ทำให้การยกระดับคุณภาพสะดุดหรือไม่ต่อเนื่อง

ผลสัมฤทธิ์ที่เข้ามาปิดช่องว่าง: โครงการนี้เข้าไปผลักดันให้เกิดการจัดทำและขับเคลื่อน "แผนบริหารโรงเรียนขนาดเล็ก ระยะ 3 ปี (ปีการศึกษา 2568 - 2570)" โดยมีเขตพื้นที่การศึกษาเป็นพี่เลี้ยง (Coaching & Mentoring) ลงพื้นที่นิเทศติดตาม ทำให้โรงเรียนมี Roadmap ในการพัฒนาที่ชัดเจนและมีประสิทธิภาพสูงสุดภายใต้ทรัพยากรที่จำกัด

5.3 การปิดช่องว่างด้านสมรรถนะครูและการจัดการเรียนรู้ (Teaching & Learning Gap)

ช่องว่างเดิม: ครูในโรงเรียนขนาดเล็กต้องรับภาระสอนควบชั้นหรือสอนไม่ตรงเอก และยังขาดทักษะในการดึงนวัตกรรมหรือการวิจัยมาใช้แก้ปัญหาผู้เรียน

ผลสัมฤทธิ์ที่เข้ามาปิดช่องว่าง: โครงการนี้ช่วยยกระดับสมรรถนะครูให้เปลี่ยนบทบาทจากผู้สอนเป็น "ผู้อำนวยการเรียนรู้ (Facilitator)" ที่สามารถประยุกต์ใช้สื่อ DLTV ควบคู่กับการทำวิจัยปฏิบัติการในชั้นเรียน (Action Research) เพื่อวินิจฉัยและแก้ปัญหาเด็กเป็นรายบุคคล ก่อให้เกิดวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ที่สามารถขยายผลไปยังโรงเรียนอื่นได้

5.4 การปิดช่องว่างด้านคุณภาพและผลสัมฤทธิ์ผู้เรียน (Achievement Gap)

ช่องว่างเดิม: ผลการประเมินความสามารถด้านการอ่าน (RT) และผลการทดสอบระดับชาติ (NT, O-NET) ของโรงเรียนขนาดเล็ก (กลุ่มสีแดงและสีเหลือง) ยังอยู่ในระดับที่ต้องเร่งพัฒนาและต่ำกว่าค่าเฉลี่ย

ผลสัมฤทธิ์ที่เข้ามาปิดช่องว่าง: ผลลัพธ์จากการปิดช่องว่างทั้ง 3 ด้านข้างต้น (ระบบพร้อม + มีแผนบริหารที่ชัดเจน + ครูเก่งนวัตกรรมและการวิจัย) จะส่งผลลัพธ์โดยตรงไปที่ตัวผู้เรียน ทำให้ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาทั้ง RT, NT และ O-NET สูงขึ้นตามเป้าหมายของนโยบายและสอดคล้องกับตัวชี้วัดของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.)

7.1 ด้านคุณภาพผู้เรียน: ลดปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา นักเรียนในโรงเรียนขนาดเล็กได้รับโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพมาตรฐานทัดเทียมกับโรงเรียนขนาดใหญ่ ส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาระดับชาติ (RT, NT, O-NET) มีการพัฒนาสูงขึ้นอย่างยั่งยืน

7.2 ด้านวิชาชีพครู: เกิดวัฒนธรรมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ที่เข้มแข็ง ครูมีวิสัยทัศน์และสมรรถนะในการเป็น "ผู้นำทางวิชาการและครูนักวิจัย" ที่สามารถสร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อแก้ปัญหาผู้เรียนได้อย่างต่อเนื่อง

7.3 ด้านการบริหารจัดการ: โรงเรียนขนาดเล็กมีระบบการบริหารจัดการสถานศึกษาที่เข้มแข็ง สามารถดำรงอยู่และพัฒนาตนเองได้อย่างมีคุณภาพภายใต้ทรัพยากรที่จำกัด และสามารถเป็นต้นแบบ (Role Model) ให้กับสถานศึกษาอื่นที่มีบริบทใกล้เคียงกันได้

7.4 ด้านนโยบาย: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 1 สามารถตอบสนองนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ในการยกระดับคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็กได้อย่างเป็นรูปธรรมและบรรลุเป้าหมายของยุทธศาสตร์ชาติ